Dział historyczny

Dział zajmuje się historią dawną i współczesną, numizmatyką i militariami. Zbiory historii dawnej to głównie przedmioty, dokumenty oraz ikonografia Nowej Soli i regionu, kartografia Śląska, a także księgozbiór regionalny.
Obejmują one blisko 300 pozycji inwentarzowych i ponad 600 kart pocztowych i fotografii Nowej Soli i okolic. Dział historyczny na bieżąco dokumentuje zmiany zachodzące w architekturze miasta, gromadząc materiały fotograficzne. Zabytki nowosolskie prezentowane są na stałej wystawie "Nowa Sól - powstanie miasta". Uzupełnieniem zbiorów jest bogaty księgozbiór o tematyce regionalnej.

Kolekcja numizmatyczna liczy obecnie ok. 5000 obiektów.
W jej skład wchodzą monety, banknoty, medale i odznaczenia. Najcenniejszą częścią zbiorów jest kolekcja monet polskich z okresu po II wojnie światowej, obejmująca zarówno monety obiegowe jak i próbne. Muzeum posiada przywilej otrzymywania corocznie ze Skarbca Emisyjnego NBP monet nowych emisji. Na uwagę zasługuje też zbiór pieniądza zastępczego z lat 1914 - 1923 z Nowej Soli i okolic. W latach 1965 - 2010 Muzeum zorganizowało 13 międzynarodowych sesji numizmatycznych, podczas których omawiano wybrane zagadnienia z historii pieniądza. Materiały naukowe z każdej sesji są publikowane, do tradycji należy również wydawanie z tej okazji medali pamiątkowych. Dział przygotowuje także wystawy o tematyce numizmatycznej.

W zbiorach działu historycznego znajdują się również militaria - 140 eksponatów. Do najcenniejszych z nich zaliczyć należy egzemplarze broni palnej i artyleryjskiej z XVIII - XX w., broń białą i drzewcową, XIX - wieczne kopie zbroi turniejowych z XVI w. oraz zabytki z okresu II wojny światowej. Od 2000 roku Muzeum gromadzi również materiały dotyczące historii niemieckich fortyfikacji nadodrzańskich.